One thought on “Merijn

  1. Beste Bert,

    Een Vlaamse schilder die veel portretten heeft gemaakt en daarnaast ook schilderles gaf, kreeg van iemand de vraag (of het verzoek) hem te leren hoe portretten te schilderen. Hij gaf als antwoord: dat kan ik niet. Ik kan u wel leren schilderen. De vragensteller was daar zeer door teleurgesteld, bleef doorvragen, maar kreeg telkens hetzelfde antwoord. Gedesillusioneerd vertrok hij uiteindelijk, dit wel tot grote vreugd van de schilder.

    Heeft hij gelijk, die schilder? Of liever niet: heeft hij gelijk, maar is zijn benadering te begrijpen? Met een goede opleiding – en natuurlijk enig talent bij de op te leiden persoon – is het mogelijk om objecten op het doek weer te geven. Of dat nu realistisch of abstract gebeurt, doet er niet al te veel toe. Bij het schilderen van portretten van personen spelen twee bijzondere elementen een rol: expressie en impressie. De expressie ligt bij de te schilderen persoon en wordt vooral zichtbaar in de gelaatsuitdrukking. De schilder heeft tegelijkertijd te maken met zijn interpretatie van die uitdrukking: de impressie. Als die – meestal schijnbaar – overeenkomen, dan zal de geschoolde/ervaren schilder niet al te veel problemen ondervinden bij het opzetten en uitwerken van een portret. Hoe anders kan dat zijn als de schilder de expressie van zijn ‘model’ niet direct kan duiden. Dan wordt het zoeken en worstelen.
    Dezelfde situatie treedt op wanneer de schilder zijn resultaat presenteert aan de opdrachtgever(s). Het gaat er niet primair om of er sprake is van een treffende gelijkenis maar of het geportretteerde beeld in hoge of voldoende mate samenhangt met de impressie van de toeschouwer/kijker.

    Portretschilders en -tekenaars laten nog wel eens weten dat het voor hen eenvoudiger is of lijkt om portretten te maken van personen die een vrolijke uitstraling vertonen. Die wordt dikwijls geassocieerd met een positieve levenshouding en zelfbeeld. Een meer bedachtzame uitstraling leidt daarentegen nogal eens tot botsingen bij de kunstenaar met zijn impressie van de daarbij behorende gelaatsuitdrukking. Op de een of andere manier lijkt het of daarbij een omvangrijkere complexiteit aan de orde is. En blijkbaar is die moeilijker te interpreteren. Uit de wetenschap is ook bekend dat een positieve gelaatsuitdrukking een grotere herkenning oplevert en daarmee meteen de impressie in hoge mate beïnvloedt. En dat staat allemaal nog los van de vraag: is de impressie van de kunstenaar de juiste of niet.

    Kortom, mij verbaast het niet dat je met het portret van Mare minder uitvoeringsproblemen hebt ondervonden dan bij dat van Merijn. Want wat eerder voor jou gold, geldt nu ook voor mij. Jouw beide portretten zijn nu voor mij de expressie, en mijn waardering en beoordeling zijn het resultaat van mijn impressie. Ik zie twee totaal verschillende kinderen, waarbij het portret van Mare een heel directe indruk achterlaat en dat van Marijn tot nadenken stemt. Niet dat dit ook maar iets met de werkelijke karakters van de beide kinderen te maken heeft. Maar het zou goed kunnen dat wat ik ervaar bij het zien van de afbeeldingen in feite dezelfde oorsprong heeft als wat jij hebt gezien, en wat de grootouders blijkbaar ook zien.
    Dat heten dan geslaagde portretten. Het is dus niet uitgesloten dat mijn indruk dicht tegen die van de opdrachtgevers en die van jou als uitvoerder aanligt. Een mooie aanvulling op jouw inmiddels behoorlijk omvangrijke portrettengalerij.

    hartelijke groet,
    Jos Swiers

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.