Man met hemd

2016 augustus, acryl op doek, 60 x 40 cm, n.t.k.

Ik was enigszins verbaasd dat hij onmiddellijk instemde. Instemde met mijn verzoek om hem te mogen fotograferen voor het maken van een schilderij.
Het was na afloop van ons wekelijks zwemuurtje dat ik regelmatig in de kleedkamer een heer op leeftijd tegen kwam. Meestal bespraken wij tijdens het afdrogen en aankleden allerlei zaken die het nieuws van de voorbije week beheersten of die het voorbije weekend in de krant en in zijn geval in het NRC hadden gestaan.
Het was tijdens een van die gesprekken dat ik me bewust werd van zijn uiterlijk. Zeker gelet op zijn leeftijd van 84 jaar, ziet hij er nog erg goed uit. Het is hem aan te zien dat hij aandacht voor zijn gezondheid heeft.. En de uitwerking die regelmatige  bewegen in de vorm van fietsen en zwemmen op zijn lichaam heeft.
Toen ik tijdens een van die momenten hem gadesloeg en hoe hij, staand in zijn blootje, zich afdroogde en zijn smetteloos witte hemd over zijn hoofd aantrok, toen werd ik getroffen door het mooie beeld dat ik op dit schilderij heb proberen weer te geven. Het contrast tussen zijn witte onderhemd en zijn gebruinde hoofd tijdens het aantrekken van het hemd, de armen breed en zijn gezicht net zichtbaar door de opening, deden mij besluiten hem de vraag te stellen waarmee ik dit stuk hierboven begin.
Tijdens de eerste opzet met sterk door water verdunde acrylverf ontstonden er op het onderste deel van het schilderij druipers. Druipers die ik bewaard heb en gedurende het vervolg van het schilderen zelfs met opzet intact hield. Het past wat mij betreft bij de sfeer van het zwembad en het water. Verder hen ik besloten voor deze expressieve stijl en details niet verder uit te werken. Ik heb genoten van het maken ervan; ik hoop dat jij dat door het zien ervan kunt meevoelen.
Ik dank N. voor de toestemming om foto’s te mogen maken en jou voor je aandacht.

Hartelijke groet, Bert

P.s. N. die 15-5-1932 werd geboren stierf 7-3-2019.

One thought on “Man met hemd

  1. Beste Bert

    Je levert maar weer het/een bewijs dat groots en meeslepend niet nodig is om mooie en bijzondere dingen te maken.

    Verrassend, of liever nog ongrijpbaar, zoals het associatief vermogen werkt. Zodra ik de afbeelding Man met hemd zie, schieten mij de eerste strofen van het gedicht Misverstand van Leo Vroman te binnen:

    Ontkleed ben ik een mager kaasgewrocht
    waarin de zilte knoken ruikbaar knakken;
    pollen winters gras drinken het vocht
    uit holtes, die te kort waren gebakken.

    Een opgebroken ton van beenderduigen,
    van zeen en zenuwen geknoopt, behangen
    met gelijmd antiek en dunne, bleke slangen
    waaruit het hart zijn lauwe dronk moet zuigen.

    ……

    En daar hoor ik dan meteen ook de muziek bij die de Brabantse zanger Dimitri van Toren op deze tekst heeft gecomponeerd en uitgevoerd (De gelaatstrek van een lied, 1969).
    Verrassend ook dat de aandacht niet direct gaat naar de elementen uit de titel van het schilderij, maar naar ouderdom, knokerigheid, verval, het leven geleefd. De oude man kijkt weg, alsof wat hij aan het doen is zonder enig belang voor hem is. Zijn ogen tonen geen blijdschap, maar ook geen verdriet. Gelatenheid is eerder het woord dat opwelt. En leegte, een onbestemde leegte: het druipt er vanaf.
    Maar wat het meest fascineert is het beeld dat de man vormt met de onbedekte delen van zijn lichaam. Het lijkt of borst en bovenarmen een kruis vormen waaraan de oude man bevestigd lijkt door het hemd dat hij aantrekt. De omhooggestoken vuist aan de bovenzijde versterkt dit element. Daarmee zingt het hoofd zich los van het lichaam en vormt het met het kruis op de achtergrond een symbool van een voltooid, ja volbracht leven.
    Het zal waarschijnlijk niet zo bedoeld zijn, maar als je er eenmaal zo naar kijkt, is het bijna onweerstaanbaar. Het realistisch geschilderd beeld van de oude man die na het zwemmen – hij druipt nog van het water – zijn hemd aantrekt, toont tegelijkertijd zijn ouderdom in de symboliek van het voltooide leven.
    Je zal maar zo’n wekelijks zwemuurtje mogen hebben.

    Jos Swiers

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.