One thought on “(Nederlands) Man met hemd

  1. Beste Bert

    Je levert maar weer het/een bewijs dat groots en meeslepend niet nodig is om mooie en bijzondere dingen te maken.

    Verrassend, of liever nog ongrijpbaar, zoals het associatief vermogen werkt. Zodra ik de afbeelding Man met hemd zie, schieten mij de eerste strofen van het gedicht Misverstand van Leo Vroman te binnen:

    Ontkleed ben ik een mager kaasgewrocht
    waarin de zilte knoken ruikbaar knakken;
    pollen winters gras drinken het vocht
    uit holtes, die te kort waren gebakken.

    Een opgebroken ton van beenderduigen,
    van zeen en zenuwen geknoopt, behangen
    met gelijmd antiek en dunne, bleke slangen
    waaruit het hart zijn lauwe dronk moet zuigen.

    ……

    En daar hoor ik dan meteen ook de muziek bij die de Brabantse zanger Dimitri van Toren op deze tekst heeft gecomponeerd en uitgevoerd (De gelaatstrek van een lied, 1969).
    Verrassend ook dat de aandacht niet direct gaat naar de elementen uit de titel van het schilderij, maar naar ouderdom, knokerigheid, verval, het leven geleefd. De oude man kijkt weg, alsof wat hij aan het doen is zonder enig belang voor hem is. Zijn ogen tonen geen blijdschap, maar ook geen verdriet. Gelatenheid is eerder het woord dat opwelt. En leegte, een onbestemde leegte: het druipt er vanaf.
    Maar wat het meest fascineert is het beeld dat de man vormt met de onbedekte delen van zijn lichaam. Het lijkt of borst en bovenarmen een kruis vormen waaraan de oude man bevestigd lijkt door het hemd dat hij aantrekt. De omhooggestoken vuist aan de bovenzijde versterkt dit element. Daarmee zingt het hoofd zich los van het lichaam en vormt het met het kruis op de achtergrond een symbool van een voltooid, ja volbracht leven.
    Het zal waarschijnlijk niet zo bedoeld zijn, maar als je er eenmaal zo naar kijkt, is het bijna onweerstaanbaar. Het realistisch geschilderd beeld van de oude man die na het zwemmen – hij druipt nog van het water – zijn hemd aantrekt, toont tegelijkertijd zijn ouderdom in de symboliek van het voltooide leven.
    Je zal maar zo’n wekelijks zwemuurtje mogen hebben.

    Jos Swiers

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.